Persoonlijkheidsstoornissen

Sommige mensen met een persoonlijkheidsstoornis hebben onvoldoende baat (gehad) bij een ambulant psychotherapeutisch behandelaanbod.

Voor deze groep biedt GGZ Drenthe specialistische behandeling. Deze wordt gegeven door het Instituut voor Psychiatrische Dagbehandeling (IPD) in Assen. Hier worden volwassenen van 24 tot ± 55 jaar behandeld, die zijn vastgelopen op verschillende levensgebieden zoals werk, gezin en relaties. Vaak hebben deze mensen ook last van onverklaarde angst- en/of stemmingsstoornissen, met name somberheid of lichamelijke klachten.

De klachten hangen meestal samen met de persoonlijkheidsproblematiek. Deze kan zich uiten in de neiging situaties uit de weg te gaan, zich afhankelijk op te stellen, dwangmatig gedrag of impulsiviteit en extreem op zichzelf gericht zijn. Contra-indicaties voor behandeling bij het IPD zijn:

• primaire verslavingsproblematiek
• psychotische toestandsbeelden
• ernstige dissociatie problematiek
• antisociaal gedrag
• ernstige suïcidaliteit

Behandeling

Er zijn vijf groepen met elk acht cliënten. De belangrijkste kenmerken van de behandeling zijn:

• Een specifiek behandelprogramma van twee of drie dagen per week.
• Een behandelprogramma bevat verschillende onderdelen: groepstherapie, sociotherapie, creatieve therapie (beeldend), bewegingstherapie, sociale oefengroep, sociale vaardigheidstraining.
• De groepen verschillen onderling in aanpak en attitude. Bekeken wordt welke groep het beste bij de cliënt past.

Het voordeel van behandeling in groepen is het ontstaan van een hechte groepscultuur. Binnen deze groep kunnen cliënten, die vaak vastlopen in contacten en relaties, leren op een nieuwe, meer bevredigende manier om te gaan met andere mensen. Een groep biedt cliënten de mogelijkheid om patronen bij zichzelf te gaan zien, achtergronden ervan te begrijpen en vervolgens te experimenteren met ander gedrag. De vijf groepen zijn:

1. Psychodynamische groep
   Vast onderdeel hiervan is Pessotherapie. Deze methode helpt de cliënt om stagnaties in zijn psychologische ontwikkeling te verbinden met lichamelijke ervaringen. Het doel van deze groep is om door middel van het groepsproces inzicht te krijgen in de eigen dynamiek.
2. Psychodynamisch/directieve groep
   Deze groep is voor verlate adolescenten van 24 tot 32 jaar met identiteit- en losmakingproblemen. Veel psycho-educatie, gericht op gedragsverandering en op zelfstandig worden (gerichte doelstellingen). Daarnaast vinden bijna altijd gezinsgesprekken plaats.
3. Steunend-directieve groep
   Dit is vooral gericht op ik-versterking. Er wordt gewerkt aan sociale vaardigheden en probleemoplossing in hier en nu. Ook wordt er aangesloten bij de gezonde kanten van cliënten.
4. Beperkte groepsbehandeling (9 maanden)
   Deze behandeling is gericht op hier en nu en maatschappelijke doelen. Het weer op de rails krijgen van het eigen leven staat centraal.
5. Groepstherapie van 2 dagen per week

Deze therapie biedt mensen de mogelijkheid om naast het IPD te werken of studeren. Gebaseerd op de schemagerichte therapie van Young. Leren herkennen van vaste storende denkschema’s met bijbehorende gevoelens en gedragsconsequenties en het bewerken ervan tot functionele schema’s.

Naast deelname aan een vaste groep, kan elke cliënt zich per drie maanden inschrijven voor een module. Een module is een soort kortdurende cursus, gericht op een specifiek thema. Voorbeelden van modules zijn: seksualiteit, mannen- of vrouwenhulpverlening, running (hardlopen), levensbeschouwing, landkaart van het systeem (om inzicht in je gezin van herkomst te krijgen), ontspanningstherapie, enzovoort.  

Cliënten komen tussen 9.00 uur en 15.30 uur op het IPD. Ze nemen per dag deel aan minimaal twee blokken therapie van anderhalf uur, inclusief een lunch. Gemiddeld nemen cliënten zo’n anderhalf jaar deel aan een vaste groep.

Doel

Het doel van de behandeling verschilt per groep. Dit varieert van herstel op oude niveau van functioneren (groep 4) tot toename coping van sociale vaardigheden (groep 3) tot verandering in de persoonlijkheid, groei door inzicht (groepen 1, 2 en 5).

Voorwaarden

Om in behandeling te komen bij het IPD moeten cliënten:

• in staat zijn hun problemen enigszins te (gaan) zien in relationele termen;
• wonen op niet meer dan een uur reizen van het IPD;
• een minimaal sociaal netwerk hebben omdat de cliënt ook een groot deel van de tijd thuis doorbrengt.

Verwijzing

De verwijzer neemt contact op met het IPD. Vervolgens kunnen cliënten een informatief gesprek aanvragen bij de zorgcoördinator. In dit gesprek krijgen zij voorlichting over de behandelprogramma’s van het IPD. Als na dit gesprek blijkt dat de belangstelling serieus is, kan een intakegesprek aangevraagd worden. Hiervoor is informatie nodig van de verwijzer. Geprobeerd wordt om binnen zes weken de intakeprocedure af te ronden. De intakeprocedure wordt verkort als de verwijzer in de aanmeldingsbrief vermeldt:

• reden van aanmelding, behandelvraag;
• gegevens over biografie en psychiatrische en somatische voorgeschiedenis;
• informatie over huidig functioneren in sociaal-maatschappelijk opzicht;
• diagnostische gegevens;
• medicatiegebruik.